-1 Digital Lab-1 Digital Lab

Angelina Kozhevnikova, 2026

Solaris is een artistiek onderzoeksproject dat verkent hoe een dialoog zou kunnen ontstaan met een intelligentie die ruimtelijk en uitgestrekt is en het menselijk begrip te boven gaat.

Geïnspireerd door Stanisław Lems ‘Solarian Ocean’ uit de roman Solaris (1961) en door cybernetisch denken, creëert Kozhevnikova een prototype van een ruimtelijke robotinstallatie waarin intelligentie wordt opgevat als een vorm van aanpassing, transformatie en het ontstaan van nieuwe vormen, in plaats van cognitie of taal.

In Solaris is de robot geen afzonderlijk object, maar een omgeving. Hij gedraagt zich als een buitenaardse oceaan: hij vormt en hervormt interne structuren, reageert op individuen en groepen en drukt langzamere ritmes op macroschaal uit die planetair aanvoelen. Sommige reacties zijn onmiddellijk; andere ontvouwen zich in de loop van minuten of uren.

Het project daagt dominante modellen van AI uit. Voortbouwend op cybernetici als Beer, Pask en Bateson, beschouwt Solaris intelligentie als adaptief, performatief en relationeel. Het vraagt wat het betekent om een andere vorm van intelligentie te ontmoeten zonder deze te vereenvoudigen of te domineren. Uiteindelijk nodigt het kunstwerk uit om de diversiteit van intelligentie te ervaren door middel van nederigheid, gezamenlijke aanwezigheid en omgevingstransformatie.

Angelina Kozhevnikova (Animaspace) is een transdisciplinaire kunstenaar en onderzoeker die via interactieve installaties en performances onderzoekt hoe mensen, robots en omgevingen elkaar wederzijds beïnvloeden. Haar werk daagt de heersende technologische voorstellingen uit door speculatieve, open scenario’s te creëren die autonomie, handelingsvermogen en controle in een nieuw licht plaatsen. Ze staat bekend om relationele robotica, samenwerking tussen mens en robot en alternatieve benaderingen van belichaamde AI.

Haar projecten worden ondersteund door vooraanstaande Nederlandse en Europese culturele en academische instellingen, waaronder het Mondriaan Fonds en de Zwitserse Nationale Wetenschapsstichting. Ze zijn internationaal tentoongesteld, onder meer op de Biënnale van Venetië, onder de aandacht gebracht door CNN, bekroond met de Edigma Semibreve Award en de AUAS Research of the Year-prijs, en genomineerd voor de Lumen Prize.