Nieuwe Instituut ontvangt Faro-subsidie voor landelijk Curriculum voor Erfgoedtoekomsten Nieuwe Instituut ontvangt Faro-subsidie voor landelijk Curriculum voor Erfgoedtoekomsten

Archief- en erfgoedinstellingen staan in toenemende mate voor fundamentele vragen: Wie wordt er vertegenwoordigd in archieven? Wie bepaalt wat wordt bewaard? En hoe verhouden eigenaarschap, zeggenschap en zorg zich tot gemeenschappen voor wie het erfgoed betekenisvol is? Kortom, als erfgoed aan de samenleving behoort, hoe kan de samenleving dan betrokken worden? En hoe kunnen erfgoedinstellingen hun traditionele rol als 'poortwachter’ verbreden?

Nieuwe Instituut heeft daarom financiering aangevraagd voor een nationaal programma dat erfgoedprofessionals, schenkers en makers ondersteunt bij het ontwikkelen van meer rechtvaardige, transparante en participatieve archiefpraktijken.

Het curriculum bouwt voort op ruim vijf jaar aan onderzoek, experiment en samenwerking binnen projecten zoals Collecting Otherwise, Architectuur dichterbij, Geheugen van het ontworpen landschap, en het Netwerk Archieven Design en Digitale Cultuur (NADD). Binnen deze trajecten ontwikkelde het Nieuwe Instituut samen met partners praktische methodes en tools, getest in nauwe samenwerking met gemeenschappen, erfgoedinstellingen, ontwerpers en onderwijsorganisaties.

Een belangrijke opbrengst van dit gezamenlijke werk is het vertalen van theoretische kennis naar toegankelijke toolkits en handleidingen, gebaseerd op herkenbare casestudy's en concrete vragen uit de praktijk, zoals de serie How to Archive Better van NADD en de handleidingen van Collecting Otherwise. Deze publicaties nodigen uit om een start te maken met archiveren en/of archieven anders te benaderen: met aandacht voor herstel, diverse perspectieven, rechtvaardigheid en onderbelichte stemmen.

Met steun van Faro worden deze kennis en tools nu opgeschaald en landelijk gedeeld via een reeks hands-on archiefworkshops. De workshops vinden plaats in alle regio’s van Nederland, inclusief de ABCSSS‑eilanden, en worden begeleid door partnerorganisaties, Nieuwe Instituut en een nieuwe generatie regionale workshoptrainers.

De workshopreeks richt zich op erfgoedprofessionals, makers en gemeenschapsarchieven, ongeacht ervaringsniveau. De sessies zijn praktisch en interactief, met ruimte voor gezamenlijk leren, experimenteren en het toepassen van de ontwikkelde toolkits op concrete situaties uit de dagelijkse praktijk.

De workshopthema’s zijn:

• Donateurs en erfgoedinstellingen: Archival Care Rider
• Makers en persoonlijke archieven: How to Archive Better
• Genetwerkt archiveren: Do’s and Don’ts
• Collecties, koloniale narratieven en polyvocaliteit
• (Her)evalueren van collectiestandaarden: cureren van verval
• Archiveren van digitale kunst en cultuur

Parallel aan de workshopreeks is binnen het curriculum een train-de-trainerprogramma opgezet. In het eerste jaar worden erfgoedprofessionals intensief opgeleid om zelf workshops te faciliteren binnen hun eigen netwerken en gemeenschappen. Zo ontstaat een duurzaam, gedecentraliseerd netwerk van trainers dat bijdraagt aan structurele verankering van democratische archiefpraktijken in het Nederlandse erfgoedveld.

In de loop van dit jaar worden de workshops inhoudelijk ontwikkeld en wordt het train-de-trainersprogramma opgezet. In 2027 en 2028 vinden de workshops plaats.

Het curriculum wordt ontwikkeld en uitgevoerd met een breed palet aan partners, waaronder archieven, musea, universiteiten, academies, onafhankelijke erfgoedorganisaties en kennisdragers. Tot de betrokken organisaties behoren onder meer: Beeld & Geluid, Biblioteca Nacional Aruba, Archivo Nacional Aruba, TextielMuseum, Erfgoedhuis Zuid-Holland, Universiteit van Amsterdam, Reinwardt Academie, Counter/Narratives, Stichting Behoud Hedendaagse Kunst, Harriet Morley, Prospektor, Geschiedenislab, LI‑MA, Stichting Monumentum en de Archiefdokters van NADD.

Dit initiatief is (mede) mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage vanuit de Uitvoeringsagenda Faro van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Deze regeling stimuleert het erfgoedveld om de erfgoedzorg beter in lijn te brengen met het Verdrag van Faro van de Raad van Europa, waarin de mens en diens relatie tot erfgoed centraal staan.