Nieuwe Instituut
Nieuwe Instituut

Huis Sonneveld

Foto's Violette Cornelius uitgeleend aan het Nederlands Fotomuseum

Nieuwe Instituut heeft een aantal afdrukken van foto's van Violette Cornelius in bruikleen gegeven aan het Nederlands Fotomuseum voor een grote overzichtstentoonstelling van het werk van deze fotograaf. Cornelius ontwikkelde zich in de jaren vijftig van de vorige eeuw tot architectuurfotograaf en werkte samen met architecten rond het tijdschrift Forum, zoals Herman Haan en Sam van Embden.

16 november 2026

Woonhuis voor Herman Haan, Kralingseweg 187 Rotterdam, 1951-53. © Violette Cornelius / Nederlands Fotomuseum. Collectie Nieuwe Instituut, archief Herman Haan (HAAX ph108)

De collectie van het Nieuwe Instituut werpt niet alleen licht op werk en leven van honderden Nederlandse architecten, maar maakt ook talloze netwerken en dwarsverbanden zichtbaar. Tussen architecten onderling, maar ook met kunstenaars, fotografen en ontwerpers, in Nederland en daarbuiten. Het zijn belangrijke aanknopingspunten voor verder onderzoek naar de aard en het ontstaan van deze verbanden.

Eind jaren dertig begon Violette Cornelius (1919-1998) een opleiding aan de Nieuwe Kunstschool in Amsterdam, een progressieve, aan het Bauhaus verwante kunstopleiding. Architect Alexander Bodon was eerst als docent, later als directeur aan deze school verbonden. Onder zijn leiding en dat van docenten als Paul Citroen en Paul Guermonprez zette Cornelius haar eerste stappen in de professionele fotografie.

Woning voor de heer en mevrouw Lamberts-Bendien aan de Cluviuslaan te Heemstede, 1941-61. © Violette Cornelius / Nederlands Fotomuseum. Collectie Nieuwe Instituut, archief Samuel van Embden (ODEE f255).

Woningbouw in Tilburg. © Violette Cornelius / Nederlands Fotomuseum. Collectie Nieuwe Instituut, archief Samuel van Embden (ODEE f279).

Tijdens de naoorlogse wederopbouw werkte Cornelius als architectuurfotograaf. Architect Jan Rietveld introduceerde haar in de jaren vijftig bij de architecten rond het invloedrijke tijdschrift Forum, platform voor het Nederlandse structuralisme en modernisme. Binnen dit netwerk bouwde ze relaties op met toonaangevende architecten, zoals Aldo van Eyck, Sam van Embden en Herman Haan. Het archief van Aldo van Eyck is nog niet geïnventariseerd, maar er zijn verschillende bronnen waaruit blijkt dat Cornelius ook werk van Aldo van Eyck fotografeerde, waaronder het Burgerweeshuis, en dat ze hem persoonlijk kende.

Stempels van Violette Cornelius op diverse afdrukken in de collectie. Foto: Johannes Schwartz.

Woonhuis voor Herman Haan, Kralingseweg 187 Rotterdam, 1951-53. © Violette Cornelius / Nederlands Fotomuseum. Collectie Nieuwe Instituut, archief Herman Haan (HAAX ph112)

Woonhuis voor Herman Haan, Kralingseweg 187 Rotterdam, 1951-53. © Violette Cornelius / Nederlands Fotomuseum. Collectie Nieuwe Instituut, archief Herman Haan (HAAX ph91)

Voor Herman Haan fotografeerde ze het huis dat hij voor zichzelf en zijn vrouw Hansje had ontworpen. Het radicaal-open woonhuis was begin jaren vijftig gebouwd op een stuk grond aan de rand van Rotterdam waar het puin van het in 1940 verwoeste stadscentrum was opgestapeld.

Vanaf 1964 verruimde Cornelius haar blik: geïnspireerd door een reis met Herman Haan naar de grotten van de Tellem in Mali, begon zij aan een reeks reportages in onder meer Irak, India, Jemen en Peru. Daar documenteerde zij de maatschappelijke gevolgen van snelle verstedelijking.

Artikel ‘Habitacion de l’architecte Haan a Rotterdam’, met foto's van Violette Cornelius. Collectie Nieuwe Instituut, archief Herman Haan (HAAX d9)

Foto's van Violette Cornelius uit de collectie van het Nieuwe Instituut, met foto's van de woning van Herman Haan, en een foto van een expeditie. © Violette Cornelius / Nederlands Fotomuseum. Collectie Nieuwe Instituut. Foto: Johannes Schwartz.

Tentoonstelling

De tentoonstelling Violette Cornelius herontdekt is van 20 november tot en met 28 februari 2027 te zien in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam.

Nieuwsbrief

Ontvang als eerste uitnodigingen voor onze events en blijf op de hoogte van komende tentoonstellingen.